Առողջության համընդհանուր ապահովագրության հիմնադրամի Սքրինինգային ծրագրերի գծով գլխավոր տնօրենի խորհրդական Անի Ալավերդյանը «Կենտրոն» հեռուստաընկերության «Լույս առավոտի» հաղորդման եթերում ներկայացրել է առողջության համընդհանուր ապահովագրության փաթեթում ներառված սքրինինգային ծրագրերի մանրամասները։
Մասնավորապես, ապահովագրության շրջանակներում մեկնարկել է արգանդի պարանոցի քաղցկեղի կանխարգելման ՄՊՎ հետազոտությունը։ Արգանդի պարանոցի քաղցկեղը կանանց շրջանում ամենահաճախ հանդիպող չարորակ նորագոյացություններից է, և դրա առաջացման հիմնական պատճառը 90%-ից ավելի դեպքերում մարդու պապիլոմավիրուսի (ՄՊՎ) քաղցկեղածին շտամներն են։ Հիվանդության առանձնահատկությունն այն է, որ այն հաճախ երկար ժամանակ զարգանում է առանց արտահայտված ախտանիշների, ինչի հետևանքով բազմաթիվ դեպքեր հայտնաբերվում են ուշ փուլերում։
Այս իրողությունն արտացոլվում է նաև Հայաստանում արձանագրվող ցուցանիշներում։ Խոսելով Հայաստանում հիվանդության տարածվածության մասին՝ Ալավերդյանը նշել է, որ արգանդի պարանոցի քաղցկեղը կանանց շրջանում չարորակ նորագոյացությունների շարքում զբաղեցնում է հինգերորդ տեղը, իսկ մահացության ցուցանիշով՝ երկրորդը։ Ամեն տարի գրանցվում է միջինում շուրջ 250 նոր դեպք, որոնց գրեթե կեսն ունենում է մահվան ելք։ Հենց այդ պատճառով կանխարգելիչ հետազոտություններն ու վաղ ախտորոշումը կարող են վճռորոշ դեր ունենալ հիվանդության բեռը նվազեցնելու գործում։
Անդրադառնալով հիվանդության կանխարգելմանը՝ Ալավերդյանը նշել է, որ ամենաարդյունավետ միջոցը կանոնավոր սքրինինգային հետազոտությունն է։ Այդ նպատակով առողջության համընդհանուր ապահովագրության փաթեթում ներառված է մարդու պապիլոմավիրուսի (ՄՊՎ) հայտնաբերման ՊՇՌ մեթոդով հետազոտությունը, որը հասանելի է 30-ից 60 տարեկան կանանց համար։ Թեստավորումն իրականացվում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից առաջարկվող և FDA-ի կողմից սերտիֆիկացված բարձրորակ թեստերով՝ ապահովելով հետազոտության բարձր ճշգրտություն։ Ծրագրի շրջանակում, անհրաժեշտության դեպքում, ներառված են նաև կոլպոսկոպիկ հետազոտությունը, դրան հաջորդող լրացուցիչ հետազոտությունները ու բուժման ամբողջ ծավալը։ Հետազոտության համար նմուշառումն իրականացվում է երկու եղանակով՝ բուժաշխատողի կողմից կամ ինքնանմուշառմամբ։ ՄՊՎ թեստավորման հավաքածուներն ու հետազոտությունն իրականացվում են առողջության առաջնային պահպանման օղակներում։
Ալավերդյանն ընդգծել է, որ ՄՊՎ-ի դրական արդյունքը դեռևս չի նշանակում, թե կնոջ մոտ առկա է քաղցկեղ։ Մարդու պապիլոմավիրուսը չափազանց տարածված վիրուս է, և մարդկանց մեծամասնությունն իրենց կյանքի ընթացքում առնվազն մեկ անգամ վարակվում է դրանով։ Շատ դեպքերում օրգանիզմն ինքնուրույն ազատվում է վիրուսից, սակայն որոշ բարձր ռիսկային շտամեր կարող են պահպանվել և պահանջել մասնագիտական հսկողություն՝ հետագա բարդությունները կանխելու նպատակով։ Թեստի դրական արդյունքը հիմք է դառնում կնոջը կոլպոսկոպիկ հետազոտության ուղեգրելու համար։ Այն իրականացվում է ծրագրի շրջանակում միջազգային վերապատրաստում անցած և սերտիֆիկացված մասնագետների կողմից։ Անհրաժեշտության դեպքում կատարվում է նաև բիոպսիա, իսկ հետագա ախտորոշման և բուժման ամբողջ ծավալը ևս ներառված է ապահովագրական փաթեթում։
Ինչպես ընդգծել է Ալավերդյանը, արգանդի պարանոցի քաղցկեղն այն եզակի ուռուցքաբանական հիվանդություններից է, որը հնարավոր է կանխարգելել ժամանակին իրականացված սքրինինգային հետազոտությունների շնորհիվ։ Այդ իսկ պատճառով կանխարգելիչ հետազոտություններին մասնակցելը հիվանդության դեմ պայքարի կարևոր բաղադրիչ է։